Amerískir Saddlebred hestar framkvæma Rack eða tölt. Sá fyrri er ekkert spes hvað varðar afturfótahreyfingar - en sá seinni, vá ég fæ gæsahúð af hrifningu!! Lyftir næstum jafn hátt að aftan og að framan! Þetta er nú ekkert fullkomið tölt að mínu mati samt, virkar aðeins stífur á mig en svona afturhreyfingu vil ég sjá í minni ræktun. Því verð ég að vera dugleg að halda undir hesta sem búa að þessum hreyfingum... enda eru mínar merar ekkert til að hrópa húrra fyrir hvað það varðar þó ég sé ánægð með margt annað hjá þeim.

Ég hef alltaf haft mikinn áhuga á afturfótahreyfingum hrossa. Hafi hesturinn mjúkt og eftirgefanlegt bak á hann auðvelt með að ,,setjast ofan á'' afturfæturna á sér sem eru eins og gormar og gefa töltinu afar fallegt heildarútlit - eins og hesturinn sé að dansa. Nokkrir hestar á landinu búa að þessum eiginleika og ég tók alltaf eftir því að fólk klappaði fyrir þessum hestum þegar þeir töltu um kynbótabrautina - eða réttara sagt dönsuðu um kynbótabrautina. Dæmi um hesta sem búa að þessum hæfileika eru Aron frá Strandarhöfði, Töfri frá Kjartansstöðum, Óskar frá Blesastöðum, Krákur frá Blesastöðum svo þeir nokkrir þeir flinkustu séu nefndir. Athyglivert þykir mér að þeir eru allir tengdir Ternu frá Kirkjubæ á einhvern hátt. Afturfótahreyfingar gera töltið glæsilegra að mínu mati, mér finnst að hestur eigi að geta lyft bæði að aftan og að framan. Hreyfingarnar gera einnig aðrar gangtegundir svifmeiri og glæsilegri. Ég horfi t.d fyrst á hvernig hestur hreyfir afturfætur en framfætur þegar ég er að horfa á hest í reið! Ég er líklega alveg öfugsnúin á við alla hina áhorfendurna , en mér er nokk sama enda eru allir með sína sérvisku. En þegar ég sé hest sem lyftir glæsilega að aftan, sem gerist nú ekki oft, tek ég nánast alltaf andköf af hrifningu.

Mér líður hálfpartinn eins og gömlu hrossaræktendunum í den sem sáu flott, eðlishágeng hross í fyrsta skipti - og í þá daga var það sjaldgæft líkt og háar afturfótahreyfingar eru í dag. Vonandi verður þar á bót og betrun sem fyrst, hrossaræktinni í hag. Því miður hafa afturfótahreyfingar alveg gleymst í umræðunni sem getur orðið til þess að skaða hreinleika gangtegundanna og svif þeirra ef ekki verður gripið í taumana innan fárra áratuga. Nánar má sjá um hugleiðingar mínar varðandi eðlislægan þrístuðning á tölti, eða fettölt undir Greinar hér að ofan.




Yfirferðartölt sem sýnir glögglega háa og mikla hné- og hækilkreppu. Það sem flestum íslenskum hestum vantar er að draga fótinn almennilega upp frá jörðinni, það er að kreppa hnéð (hvíti miðjupunkturinn) og draga fótinn upp og áfram. Það má segja að þetta sé eins konar hringhreyfing, sumir hestar fara ,,stóran hring'', aðrir ,,meðal hring'' og aðrir ,,litlan,'' þ.e kreppa hné og hækil lítið þannig að fóturinn virkar eins og honum sé bara spyrnt fram og til baka. Þeir sem fara ,,litlan hring'' virka eins og þeir séu að labba að aftan þar sem afturfótahreyfingarnar eru svo tilþrifalausar.




Hross með mjög fallegan fótaburð framfóta, en tilþrifalausar afturfótahreyfingar. Til að sjá þetta betur á að vera hægt að bera saman mynd 2 og 3 við mynd 3 og 4 að ofan. Hreyfiferlið á töltinu hjá þessu hrossi er allt annað en hjá hinu fyrra að ofan, það kreppir nánast ekkert hné (dregur fótinn nánast ekkert upp) og lítið hækil sem gerir töltið hliðstætt í útliti. Hrossið er virkilega flott að framan en ,,labbar'' að aftan. Sé hrossum með lélegar afturfótahreyfingar sífellt parað saman hlýtur að vera hætta á að afkomendurnir fái meiri skerf af eiginleikanum, það er eiginleikinn styrkist og breytist - og aukist. Þá erum við að tala um að í framtíðinni gætu mögulega komið fram hross sem sýna þrístuðning á  öllum hraðabilum töltsins sem er fótaröðun fetgangs. Það þýðir að þá sé búið að rækta hreint tölt úr viðkomandi einstaklingi og hann er óhæfur til ræktunar - þar að segja ef ræktunarmarkmiðið hefur ekki breyst seinna á öldinni sem ég vona nú ekki.


Það eru nokkur íslensk hross sem sýna sama framgrip og hið bandaríska hestakyn Tennesse Walking horse. Það er að hesturinn spyrnir fætinum hálf beint og hátt fram fyrir sig og kreppir svo fótinn í staðinn fyrir að lyfta fætinum nánast ,,beint upp'' og kreppa svo (þessi venjulega íslenska ,,vinkilfótlyfta''). Til glöggvunar sýnir þessi teikning Running Walk, eða fettölt sem ræktendur gætu komið til með að rækta inn í íslenska hestinn í verði ekki tekið mark á afturfótahreyfingum í ræktuninni sem fyrst.
 
Ég hef tekið eftir því að það er komin svolítil Tennesse Walking horse tíska á Íslandi. Hross sem hafa fótaburð í ætt því þessa fáka fá nánast alltaf hátt fyrir tölt fari þau einnig hratt yfir, sama hvernig ástatt er með afturfótahreyfingar þeirra. Það er að hluta til skiljanlegt þar sem afturfótahreyfingar eru ekki tilgreindar í stigunarkvarða kynbótadóma, þar er aðeins talað um afturfótaskref sem er allt annað. Afturfótaskref er þegar hestur gengur með afturfætur innundir sig, og verið er að dæma hversu drjúgt það er - en það er ekki nóg að dæma aðeins það að mínu mati. Hvað framfæturna varðar er tilgreint að hrossið þurfi að búa yfir góðri fótlyftu og framgripi, hreyfing og skref bæði tekið fram. Það þarf að taka afturfótahreyfingar með inn í stigunarkvarðann til að vernda hreinleika gangtegundanna að mínu mati, þá sérstaklega hvað varðar tölt og skeið. En þetta eru svona pælingar hjá mér en ég ætla mér að rannsaka þetta betur síðar og geta þá útskýrt þetta faglega. En staðreyndin er sú að við getum nánast ræktað hvað sem er í íslenska hestinn - og úr honum.  

Með sólarkveðju,
Linda Karen