- Blogg - Hugleiðingar um afkvæmaverðlaun

Fréttir

1.11.2008

Hugleiðingar um afkvæmaverðlaun

Um nokkurt skeið hef ég verið að velta fyrir mér skilyrðum þess að stóðhestur fái Sleipnisbikarinn sem er jafnframt æðsta viðurkenning sem hægt er að veita stóðhesti. Því er brýnt að skilyrðin þjóni ræktuninni sem allra mest (enda viðurkenningin til þess ætluð) og sá stóðhestur sem hefur gefið af sér úrvalsafkvæmi fái verðlaunin. Það sem mér þykir þessum ágæta heiðri vera fjötur um fót er að valið á verðlaunahafanum byggist of mikið á tölfræðireikningi sem kallað er Kynbótamat eða BLUP. Það þýðir að hestar sem eiga möguleika á að fá verðlaunin verða að hafa yfir 118 í kynbótamat og um 50 dæmd afkvæmi. Tölfræðin er eitt helsta skilyrðið fyrir því að hesturinn hafi möguleika á verðlaununum - því hærra kynbótamat - því nær Sleipnisbikarnum er hesturinn, sama þótt afkvæmin séu ekki með hæstu meðaleinkunina.

Askja frá Miðsitju - með langbestan árangur í öðru sæti.

Að mínu mati hlýtur tölfræðireikningur sem hefur verið uppfærður um þrisvar sinnum að vera ómarktækur - sérstaklega í ljósi þess að uppfærslurnar gera fyrra val á afkvæmahrossum algerlega ómarktækt. Reikningurinn byggir á ætterni og einkunnum stóðhestsins og svo gengi afkvæma hans. Hinsvegar er heldur erfitt, ef ekki ógerlegt fyrir stóðhest sem er af ''ógöfgum'' ættum að fá þessa æðstu viðurkenningu, jafnvel þótt að afkvæmin séu með hæsta meðaltal afkvæma af mögulegum verðlaunahöfum. Kynbótamatið hefur lokaorðið til vals á verðlaunahafa sem getur ekki annað en verið skekkja - tölfræðin er sett fram yfir raunveruleikann. Besta dæmið er frá landsmóti 2006 þar sem afþökkuð voru heiðursverðlaun fyrir hryssuna Öskju frá Miðsitju sem er síður ættgöfug móðurmegin og felldi það hana af efsta palli til heiðursverðlauna þó hún væri með langhæstu meðaleinkunn afkvæma. Hvað er eiginlega verið að verðlauna? Reikning eða raunverulegan árangur?

Það er fáheyrt að ræktendur byggi hrossarækt sína á tölfræðireikningi þessum og því undarlegt að reikningurinn sé eitt helsta lykilatriði þess að t.d. stóðhestur geti fengið Sleipnisbikarinn. Að mínu mati er þetta skilyrði einungis í veginum fyrir að framúrskarandi ræktunarhross með ,,meðalættboga'' (skv. BLUP) geti fengið þessa viðurkenningu. Að mínu mati er það skekkja að Askja hafi ekki hlotið 1. heiðursverðlaun á landsmóti 2006 því í raunveruleikanum hafi hún verið farsælasta afkvæmahryssan í þessum hópi þó tölfræðilega hafi hún ekki verið það.

,,Hvað gerði ég eiginlega vitlaust?''

Markviss hrossarækt á Íslandi er afar ung og kerfið í kringum það í sífelldri mótun. Ég tel að í framtíðinni muni breytingar verða á skilyrðum til heiðursverðlauna og sem og annara afkvæmaverðlauna, hrossaræktinni í hag. Hvernig er hægt að hygla heiðursverðlaunahest með hátt kynbótamat og miðlungsafkvæmi á meðan úrvalsgæðingafaðir situr í öðru sæti út af tölfræðilega verri ættboga? Auðvitað getur þetta ekki verið rökrétt. Hinsvegar, ef tölfræðin er tekin út sem skilyrði til afkvæmaverðlauna þýðir það að hún verður endanlega það sem hún er í raun í dag - til vangaveltna og til gamans. Að öðru leyti hefur hún nánast ekkert gildi að virðist.

Með bestu kveðju,
Linda Karen

Skrifað 1.11.2008 kl. 18:28 af Linda Karen

Bein slóð á færslu