- Blogg - Að láta gömlu bronsöldina sigla sinn sjó

Fréttir

12.9.2008

Að láta gömlu bronsöldina sigla sinn sjó

Ég fékk skemmtilegan vefpóst í vikunni frá umboðsaðila The Bitless Bridle (Beisli án Méla) í Hollandi. Hún hafði farið inn á www.beisli.net og þar sem hún kann heldur litla íslensku hélt viðkomandi að við hefðum verið að keppa á Landsmótinu með beislið. Raunin var að við vorum með kynningu yfir vikuna, en ekki að keppa. Hinsvegar langar mig mjög til að keppa eða sýna með Beisli án Méla næsta vor og stefni ég ótrauð með hana Stillingu í eitthvað slíkt. Hún er mjög góð hryssa og verð ég með hana eina í vetur og ætla að einbeita mér algerlega að hennar vexti og velferð svo hún nái að blómstra. Mig langar svo að sýna hvað þetta beisli er stórkostlegt og hvað hestinum líður svo miklu betur án þess að hlaupa um með málm sem meiðir hann í munninum og veldur honum oftar en ekki einhverjum öndunartruflunum. Velferð dýra er mitt aðalhugðarefni og því vil ég skoða og sannreyna allt það sem gæti aukið hamingju þeirra í heimi mannsins - og orsakað betra samband milli þeirra.

Sölubásinn okkar Hrafnhildar af nýliðnu landsmóti - svona líka fínn og heimatilbúinn!

Ég átti margar skemmtilegar samræður við hestamenn á nýliðnu landsmóti en þar vorum við Hrafnhildur vinkona með beislið góða og smelluþjálfunina. Nokkrir höfðu á orði að hestamenn hafi notað mél í rúm 8000 ár og því ættum við þá að vera að skipta. Mitt svar var gjarna: ,,Ef við hugsuðum svona um alla hluti þá væri allt eins hjá okkur hérna og fyrir 8000 árum...''. Það er kominn tími á hestamennskuna að þróast inn í nútímann og láta gömlu bronsöldina sigla sinn sjó. Mélin eru eitt stærsta vandamál hins almenna hestamanns (fyrir utan notkun á refsingum sem virka heldur illa og orsaka fleiri hegðunarvandamál hjá hestinum en hún stöðvar - pistill um refsingar, neikvæða og jákvæða styrkingu á hegðun á leiðinni). Ég veit um margt fólk sem fer í reiðtíma (ég var einu sinni ein af þessu fólki) og reiðtíminn fjallar kannski aðallega um rétta og næma notkun handanna vegna mélanna. 5000 kall, bara í einhverjar 120% hendur og svo fóru komandi tímar alltaf að miklum hluta í hendur. Ef knapinn hefur ekki næmar og nákvæmar hendur þá gæti hesturinn misskilið hann og haldið að knapinn vilji ekki hegðunina sem hann er að framkvæma, verður hræddur eða reiður (oftast), slær taglinu og fer út úr æfingunni - og enn meiri tími fer í að æfa hestinn því hann fer sífellt á móti mélunum eða reynir að flýja þau á annan hátt. Fólk sendir hestana jafnvel í leiðréttingu til tamningamanna fyrir fjárfúlgur ef hesturinn þolir ekki taumtak eða setur tunguna yfir, og frumtamningin tekur svo miklu lengri tíma með mélunum þar sem hrossin eru svo lengi að sætta sig við stjórn sem byggist á sársauka. Sum hross gera það aldrei eða mjög illa (tungubaslarar t.d).

Bara það að byrja tamninguna með Beisli án Méla flýtir fyrir tamningunni þar sem hesturinn þarf ekki að hafa áhyggjur af skyndilegum sársauka á munninn á meðan hann er að taka sín fyrstu skref með manninum. Með Beisli án Méla er enginn sársauki og hesturinn sættir sig strax við það þó sumir þurfi meiri skólun en einn dag. Ég get hugsað mun meira um hvað ég er að gera með líkamanum og hvað hesturinn er að gera þar sem ég þarf aldrei að hafa áhyggjur af einhverjum höndum sem gætu meitt - og þar með fengið hestinn til að misskilja mig. Það eru aðeins meistaraknapar sem geta riðið hesti án þess að eitt af hinum 100 neikvæðu einkennum sem mélin orsaka birtist - en þeir gera jafnvel mistök og sjást þau reglulega á myndum fjölmiðlanna þar sem taumsambandið er of mikið og hesturinn gjarna með örvæntingu í augum. Það er reyndar mjög undarlegt að sumir hafni Beisli án Méla eða öðrum méllausum beislum beri það ekki árangur samdægurs - en mélunum gefur fólk séns jafnvel út allt líf hestsins - þrátt fyrir að það liggi kannski í augum uppi að þau séu rót vandans. Allar nýjar hugmyndir eru asnalegar fyrst - en þær reynast stundum hinar bestu þegar þær eru sannreyndar.

Heimir að prjóna í kynningunni á landsmótinu, greinilega orðin ponsu þreyttur

Nú máttu ekki halda að með þessu bloggi sé ég að gauka að þér beislinu þar sem ég sé nú umboðsaðili þess, þvert á móti. Ég skal alveg viðurkenna það að þessi umboðsala hefur heldur þrengt sultarólina hjá mér í ár þar sem ég seldi það framan af of ódýrt og startkostnaðurinn kostar alltaf sitt - og ekki get ég sagt að ferðin á landsmótið hafi verið til fjár þó nánast öll beislin hafi selst. En þetta á eftir að braggast og er allt þess virði þar sem vil verða fólki og hestum að liði. Mér er nú líka heldur sama um einhverja peninga þegar ég fæ vefpósta frá fólki sem þakkar beislinu umbreytinguna og ánægjuna hjá sér og hestinum. Fátt færir mér eins mikla gleði því þá er líka markmiðinu náð og öll vinnan á bak við þetta að bera árangur. Mín trú er að smátt og smátt fari hestamenn að sjá hversu takmarkaður stjórnunarbúnaður (og oft á tíðum grimmur) mélin í raun eru og að það séu til aðrar einfaldari og betri leiðir færar við stjórnun hesta - eins og t.d. mörg mélarlaus beisli. Margar eru leiðirnar við stjórnun hesta - í Rússlandi er herramaður sem ríður öllum sínum hrossum með band um hálsinn og í Bandaríkjunum er mikið af fólki sem ríður beislis- og hnakklaust á sýningum, hleypir á stökk og framkvæmir hinar ýmsu brellur án alls búnaðar.

Minn draumur er að þjálfa eitt hrossa minna til að vera á flottu tölti beislislaust og koma fram á einhverri reiðhallarsýningu með fleiri slíkar brellur. Tölt má í rauninni líta á sem brellu og hægt er að fá hest til að framkvæma ,,brelluna'' hjálpartækjalaust með smelluþjálfun. Með smelluþjálfun er hægt að segja hesti að vera eins góður á brokki, tölti, stökki, skeiði, feti eins og hann mögulega getur - vera með eyrum fram, vera í söfnun og já gera sitt allra besta - með því að nýta smelluþjálfunina (jákvæð styrking á hegðun - hesturinn framkvæmir hegðun til að fá verðlaun). Í dag er neikvæð styrking (óþægilegur atburður eða áreiti sem hesturinn getur forðast eða stöðvað með því að breyta hegðun sinni) eða refsingar (óþægilegt eða sársaukafullt áreiti sem kemur eftir að óæskileg hegðun var framkvæmd til að hindra að hún komi aftur - slæm tímasetningin orsakar miskilning hjá hestinum og býr yfirleitt til önnur vandamál) aðallega notuð til að fá hestinn til að vera til síns besta. Knapar segja hestunum því aðallega hvað þeir eigi ekki að gera með ýmsu taumaskaki - en með smelluþjálfun segir knapinn hestinum hvað hann eigi að gera með hljóðmerki eða bendingu til að fá verðlaun - og trúið mér hesturinn sækist beinlínis eftir því að gera sitt besta til að fá verðlaunin!

Í lokin skelli ég svo inn einu myndbandi af konu sem er kemur fram á sýningum víða um Bandaríkin beislins- og hnakklaust og gerir fólk orðlaust af undrun! Hún lætur hestinn ganga krossgang, fara í hraðan framfótarsnúning, hleypir á harðastökk og stöðvar hestinn... já þetta er sko hægt - alveg án mélanna.

Hafið það sem allra best,
Sólarkveðja,
Linda

Skrifað 12.9.2008 kl. 17:23 af Linda Karen

Bein slóð á færslu